मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहिण योजनेचा मार्च आणि एप्रिल महिन्याचा हप्ता अजून अनेक महिला लाभार्थ्यांना मिळालेला नाही. हप्ता का आला नाही, केवायसीचा प्रश्न काय आहे, नवीन लेखाशीर्षाचा काय संबंध आहे, हप्ता कधीपर्यंत मिळेल आणि कोणत्या महिला लाभार्थ्यांना किती हप्ते एकत्र मिळणार — हे सगळं आपण या लेखात सविस्तर जाणून घेणार आहोत.
६ मे उलटला तरी हप्ता नाही — महिला लाभार्थी चिंतेत
आज ६ मे २०२६ उजाडला आहे. मात्र अजूनही अनेक पात्र महिला लाभार्थ्यांच्या खात्यात मार्च आणि एप्रिल महिन्याचा हप्ता जमा झालेला नाही. या योजनेवर अवलंबून असलेल्या महिलांची मोठ्या प्रमाणात प्रतीक्षा सुरू आहे. घरखर्च, लहान मुलांचे शिक्षण, औषधपाणी — या सगळ्यासाठी या पैशांची गरज असते. हप्ता येत नाही तेव्हा त्या महिलांची अडचण वाढते. अनेक महिलांनी ग्रामपंचायत कार्यालय, सेतू केंद्र आणि तहसील कार्यालयात चकरा मारल्या. पण ठोस उत्तर मिळाले नाही. आता मात्र या हप्त्याबाबत काही महत्त्वाचे अपडेट समोर आले आहेत.
केवायसी — हप्ता न येण्याचे मुख्य कारण
मुख्य मुद्दा: केवायसी न झाल्यामुळे, चुकीच्या केवायसीमुळे किंवा अपात्रतेमुळे लाखो महिला लाभार्थ्यांचे हप्ते अडले आहेत.
या योजनेत हप्ता न येण्यामागे केवायसी हे सर्वात मोठे कारण आहे. काही महिला लाभार्थ्यांची केवायसी झालेली होती आणि त्या पात्रतेमध्ये बसत होत्या, तरीही त्यांचे जानेवारी आणि फेब्रुवारी महिन्याचे हप्ते आलेले नव्हते. काही महिला लाभार्थ्यांची केवायसी प्रक्रियेत चूक झाली होती. केवायसी चुकल्यामुळे त्यांचे हप्ते अडून बसले. काही महिला लाभार्थ्यांची केवायसी अजिबातच झालेली नव्हती. तर काही महिला लाभार्थ्यांना केवायसी केल्यानंतर अपात्र ठरवण्यात आले होते, त्यामुळे त्यांचे हप्ते बंद झाले. या सगळ्या प्रकारांमुळे एकत्रितपणे पाहिले तर जवळजवळ ५७ लाख लाभार्थी या वेगवेगळ्या केवायसी समस्यांमध्ये अडकलेले दिसून आले आहेत. यामध्ये केवायसी न केलेले, केवायसी चुकलेले, केवायसी केल्यावर अपात्र ठरलेले आणि केवायसी दुरुस्त केलेले असे सर्व प्रकार मोडतात. हे प्रमाण खूप मोठे आहे आणि त्यामुळेच या योजनेचे हप्ते वेळेत पोहोचण्यात अडथळे आले आहेत.
१ कोटी ८० लाखांपेक्षा जास्त लाभार्थी पात्र — हप्ता लवकरच येणार
मुख्य मुद्दा: केवायसी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर १ कोटी ८० लाखांपेक्षा जास्त महिला लाभार्थी पात्र असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
केवायसी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर आता चित्र थोडे स्पष्ट झाले आहे. ज्यांची केवायसी बरोबर आहे आणि जे पात्र आहेत, अशा एक कोटी ८० लाखांपेक्षा जास्त महिला लाभार्थी या योजनेअंतर्गत नोंदणीकृत आहेत. या सर्व पात्र महिला लाभार्थ्यांना आता हप्ता दिला जाणार आहे. महिला व बालविकास विभागाच्या माध्यमातून असे सांगण्यात आले आहे की, केवायसी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर मे महिन्यापासून प्रत्येक महिन्याच्या १० तारखेपर्यंत हप्ता वितरित केला जाईल. म्हणजेच आता हप्ता वाटपाची एक ठरलेली तारीख असणार आहे. यामुळे लाभार्थ्यांना प्रत्येक महिन्यात नक्की केव्हा पैसे मिळतील याची माहिती आधीच असेल आणि त्यांची अनिश्चितता दूर होईल.
मार्च आणि एप्रिलचे दोन्ही हप्ते एकत्र मिळणार — १५ मे पर्यंत
मुख्य मुद्दा: १० मे नंतर म्हणजेच साधारणपणे १५ मे २०२६ पर्यंत मार्च आणि एप्रिल महिन्याचे दोन्ही हप्ते एकत्रितपणे दिले जाण्याची माहिती समोर आली आहे.
आता सर्वात महत्त्वाची बातमी म्हणजे मार्च आणि एप्रिल महिन्याचे दोन्ही हप्ते एकत्रितपणे वितरित केले जाणार आहेत. साधारणपणे १० मे २०२६ नंतर म्हणजेच १५ मे २०२६ पर्यंत हे दोन्ही हप्ते पात्र महिला लाभार्थ्यांच्या खात्यात जमा केले जाण्याची माहिती समोर येत आहे. याशिवाय ज्या महिला लाभार्थ्यांचे जानेवारी आणि फेब्रुवारी महिन्याचे हप्ते तांत्रिक कारणांमुळे येऊ शकले नव्हते, त्यांचे ते थकीत हप्ते सुद्धा याच वेळी दिले जाणार आहेत. म्हणजेच ज्या महिला लाभार्थ्यांचे अनेक महिन्यांचे हप्ते अडलेले आहेत, त्यांना एकाच वेळी अनेक हप्त्यांची रक्कम मिळू शकते. एप्रिल महिन्यात ज्या महिला लाभार्थ्यांनी आपली केवायसी पूर्ण केली किंवा दुरुस्ती केली, त्यांचा एप्रिल महिन्याचा हप्ता सुद्धा याच वेळी येऊ शकतो. हे सगळे एकत्र आले तर अनेक महिलांना एकाच वेळी दोन ते चार हप्त्यांची रक्कम मिळू शकेल.
नवीन लेखाशीर्ष — तांत्रिक अडचणीचे कारण काय?
मुख्य मुद्दा: नवीन बजेटनुसार तीन प्रवर्गांसाठी वेगळे लेखाशीर्ष तयार केले गेले आहेत, त्यामुळे हप्ता वाटपात तांत्रिक विलंब झाला.
आता या हप्त्याला उशीर होण्यामागे एक तांत्रिक कारण सुद्धा आहे, ते समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. पूर्वी या योजनेचे हप्ते समाज कल्याण विभागाच्या माध्यमातून एकत्र वितरित केले जात होते. मात्र नवीन बजेटनुसार आता आदिवासी विकास विभाग, समाज कल्याण विभाग आणि सर्वसाधारण म्हणजेच जनरल प्रवर्गातील लाभार्थी या तिन्हींसाठी स्वतंत्र लेखाशीर्ष तयार करण्यात आले आहेत. प्रत्येक प्रवर्गासाठी वेगळा निधी मंजूर करण्यात आला आहे. १ एप्रिल २०२६ पूर्वीची म्हणजेच मार्च महिन्यापर्यंतची जी काही अनुदाने बाकी आहेत, ती जुन्या लेखाशीर्षामधून वितरित केली जात आहेत. आणि १ एप्रिल २०२६ नंतरची सर्व अनुदाने नवीन लेखाशीर्षाअंतर्गत वितरित केली जाणार आहेत. या दोन वेगळ्या लेखाशीर्षांमधील संक्रमण काळात तांत्रिक अडचणी आल्या आणि त्यामुळेच हप्ता वाटपास उशीर झाला. आता हा तांत्रिक दोष दूर झाल्यानंतर लवकरच हप्ता वितरित केला जाईल अशी अपेक्षा आहे.
कोणत्या महिला लाभार्थ्यांना हप्ता मिळणार?
मुख्य मुद्दा: पात्र असलेल्या, थकीत हप्ते असलेल्या आणि एप्रिलमध्ये केवायसी दुरुस्त केलेल्या सर्व महिला लाभार्थ्यांना या हप्त्याचा लाभ मिळण्याची शक्यता आहे.
आता एक महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे नक्की कोणाला हप्ता मिळणार. पहिला प्रकार म्हणजे ज्या महिला लाभार्थी पात्र आहेत आणि ज्यांचे मार्च व एप्रिल महिन्याचे हप्ते अजून आलेले नाहीत, त्यांना हे दोन्ही हप्ते मिळतील. दुसरा प्रकार म्हणजे ज्या महिला लाभार्थी पात्र होत्या, पण तांत्रिक कारणांमुळे जानेवारी आणि फेब्रुवारी महिन्याचे हप्ते आलेले नव्हते, त्यांचे ते थकीत हप्ते सुद्धा आता या वेळी दिले जाणार आहेत. तिसरा प्रकार म्हणजे एप्रिल महिन्यात ज्या महिला लाभार्थ्यांनी आपली केवायसी पूर्ण केली किंवा केवायसीमधील चूक दुरुस्त केली, त्यांचा एप्रिल महिन्याचा हप्ता या वेळी येण्याची शक्यता आहे. थोडक्यात सांगायचे तर, पात्र असूनही ज्यांना वेळेवर हप्ता मिळाला नाही अशा सर्व महिला लाभार्थ्यांना आता एकत्रितपणे रक्कम दिली जाण्याची तयारी सुरू आहे.
ज्या महिला लाभार्थ्यांची केवायसी अजून बाकी आहे, त्यांनी ती लवकरात लवकर पूर्ण करावी. ज्यांची केवायसी चुकली आहे, त्यांनी जवळच्या सेतू केंद्र किंवा ग्रामपंचायत कार्यालयात जाऊन ती दुरुस्त करून घ्यावी. आधार कार्ड आणि बँक खाते लिंक असल्याची खात्री करून घ्यावी. हप्त्याशी संबंधित जीआर किंवा शासन निर्णय निघाल्यावर त्याची माहिती लवकरच उपलब्ध होईल. या योजनेशी संबंधित पुढील सर्व महत्त्वाचे अपडेट वेळोवेळी जाणून घेत राहणे गरजेचे आहे जेणेकरून आपला हप्ता वेळेत मिळेल आणि कोणतीही अडचण आली तर ती वेळीच सोडवता येईल.
